Gökhan Gökçek

“Gönlünü ve dilini doğru tut!” “Her bakımdan tam zengin olmak istersen, kanaatkâr ol. Böylece kendi nasibini elde etmiş olursun.” “Huzur istersen zahmet ile birlikte gelir. Sevinç istersen kaygı ile birlikte bulunur.” “Menfaat sandalyeye benzer; başında taşırsan seni küçültür, ayağının altına alırsan seni yükseltir.” “Söz ağızda iken sahibinin esiridir, ağızdan çıktıktan sonra sahibi onun esiridir.”

Tarih yolculuğumuza devam ediyoruz. Bir önceki sayımızda 16 büyük Türk devletinden Uygurları yazmış bize bıraktıkları asıl miras olan Doğu Türkistan davasını ele almaya çalışmıştık. Yıldızlar tamamlanıyor; şimdi ise sırada Karahanlı Devleti var.

Karahanlı ismi hanedana verilmiş bir isim olup devlet bu tabir ile anılmıştır. Kara ismi daha sonra unvan olarak kullanılacak olup manası “kuvvetli, sert”tir. Devletin kuruluş yeri Türkistan coğrafyası ya da galat-ı meşhur ifadeyle Orta Asya’dır. 840 yılında kurulduğu kabul edilir. Devleti kuran boylar konusunda bir tefrika var ise de Yağma, Karluk ve Çiğil boylarından müşterek bir şekilde devletin teşekkül ettiği düşünülür. Devletinin bilinen kurucu ismi Bilge Kül Kadir Han’dır. Göktürk sistemine benzer bir şekilde teşekkül eden devletin doğusunda Arslan Han, batıda ise Buğra Kara Han oturmaktaydı. Bu sisteme göre doğudaki asıl kağan olup batı, doğuya tabiiydi. Daha sonra Oğulcak Han zamanında başkent Kaşgar’a taşınır. Kaşgar şehri Doğu Türkistan bölgesindedir…

Bu dönemde İslamiyet bölgeye kadar yayılma alanı bulmuş olup Türkler arasında İslam 100 yılı aşkın bir süredir tanınmış haldedir. Ancak bölgedeki Türklerin İslam ile ciddi bir kitle halinde müşerref oluşu da bu dönemde gerçekleşir. Hadisenin efsanevi hali şu şekildedir: Abbasi halifeliğine bağlı Samanioğulları (İran asıllı) bölgede hakim durumdadır. Hükümdar ile taht mücadelesine girişen bir şehzade kaçarak Karahanlılara sığınır. Burada Karahanlı şehzadelerinden Saltuk Buğra ile dost olur. Saltuk Buğra eski Türk inançlarına iman etmekte iken Samani şehzadesi Müslümandır. Onun vesilesi ile Saltuk Buğra Müslüman olur ve Abdülkerim adını alır. Amcası Oğulcak Han ile mücadeleye girişen Saltuk Buğra, tahta geçer ve devletin/milletin han tarafından İslamlaştırılması süreci ile Türkistan coğrafyası İslamiyet ile şereflenir. Batı kolunda İslamlaşmayı sağlayan Saltuk Buğra Han ardından Balasagun’u da fethederek devletin tamamına hakim olur ve İslam Türkistan’ın tamamına .........................................................................


GENÇ'ın Yazısı.